Về thăm "vùng đất tướng"

Trong các cuộc kháng chiến, quân và dân xã Tịnh Minh (Sơn Tịnh) đã đóng góp nhiều công sức, góp phần làm nên những chiến công hiển hách. Đây cũng là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, nơi sản sinh ra nhiều tướng lĩnh. Ngày nay, những giá trị lịch sử truyền thống quý báu ấy đã và đang là động lực tinh thần to lớn cổ vũ lớp trẻ trong chặng đường xây dựng quê hương ngày càng phồn vinh, giàu đẹp.

Trong không khí chào mừng 37 năm ngày Giải phóng tỉnh Quảng Ngãi (24/3/1975-24/3/2012), chúng tôi về thăm vùng đất này để tận mắt chứng kiến sự thay da đổi thịt từng ngày. Cảm giác bình yên, gần gũi hiện hữu khi chúng tôi đặt chân đến nơi đây. Những tia nắng vàng đang trải mình trên cánh đồng lúa xanh rì. Những con đường bê tông trải dài tít tắp nối làng trên xóm dưới. Bên những con đường làng đã được bê-tông hóa là những ngôi nhà cao tầng mọc lên san sát, các cổng chào vào từng ngõ xóm.

* Quá khứ hào hùng

Mãi đến bây giờ người dân trong xã vẫn còn nhớ như in những trận đánh nổi danh của bộ đội, du kích và nhân dân địa phương trong giai đoạn Mỹ thực hiện chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”. Đó là đêm 28 rạng sáng ngày 29/5/1965, sau một thời gian chuẩn bị lực lượng, vũ khí, hậu cần theo phương thức “tại chỗ” (như mua lương thực và lấy súng đạn của địch), du kích và nhân dân trong xã cùng các xã lân cận là Tịnh Sơn và Tịnh Bắc dùng gậy gộc, dao rựa cùng bộ đội truy bắt tù binh. Ta đã diệt gọn một tiểu đoàn chủ lực ngụy và 2 trung đội dân vệ, tiêu diệt và làm bị thương 270 tên, bắt sống 217 tù binh (nhân dân bắt 100 tên), thu hơn 200 súng…

Nét thanh bình nơi làng quê Tịnh Minh.

Trong lời kể đầy tự hào của đồng chí Lê Chí Thanh- Bí thư Đảng ủy xã, trước mắt tôi như ẩn hiện hình ảnh oanh liệt, quật cường, hào hùng của quân và dân xã nhà. Đặc biệt là trong 2 ngày (30- 31/5/1965), sau 15 giờ chiến đấu, quân dân xã nhà tiếp tục bao vây, chia cắt và tiêu diệt quân địch ở núi Chóp Nón, điểm cao 47, đồi Mả Tổ, tiêu diệt gọn 2 tiểu đoàn, đánh thiệt hại nặng tiểu đoàn 3 thủy quân lục chiến, tiêu diệt 916 tên địch (4 cố vấn Mỹ), bắt 65 tên, thu gần 200 súng các loại.

Giữa lúc bộ đội và dân quân du kích tích cực chiến đấu ngoài mặt trận thì bà con nấu cơm gánh ra mặt trận phục vụ bộ đội và uy hiếp địch bằng các âm thanh trống mỏ, đuốc sáng rực trời. Cùng với đòn tiến công quân sự, nhân dân các xã Tịnh Minh tham gia đấu tranh chính trị, khiêng người chết đi đòi bồi thường thiệt hại.

Một trận đánh không kém phần oanh liệt khác diễn ra vào ngày 12/1/1966. Một trung đội lính Nam Triều Tiên kéo vào thôn Minh Thành đã bị du kích xã tiêu diệt và làm bị thương 50 tên, thu súng và hàng ngàn viên đạn…

Thực hiện khẩu hiệu “mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi thôn xóm là một pháo đài”, tất cả già, trẻ, gái, trai đều hăng hái tham gia lực lượng vũ trang, đấu tranh chính trị, binh vận và đóng góp cho cách mạng. Nhờ vậy, trong điều kiện chiến đấu còn vô cùng khó khăn, gian khổ, song với tinh thần tự nguyện, tự giác đứng lên đánh giặc giải phóng  quê hương, Đảng bộ và nhân dân Tịnh Minh ngày càng vững vàng, trưởng thành trong khói lửa của chiến tranh và đã có những đóng góp quan trọng làm rạng rỡ quê hương.

Ghi nhận những công lao đóng góp của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Tịnh Minh, Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND vào năm 1978.

* Có một con người hơn vạn bài ca

Trải qua hai cuộc kháng chiến và thời kỳ hòa bình,  Quảng Ngãi có 32 vị tướng trong lực lượng Quân đội và CAND. Trong đó, huyện Sơn Tịnh có 11 người thì riêng xã Tịnh Minh đã có 4 người, gồm: Phạm Kiệt, Huỳnh Kim, Phạm Luận và Phạm Nam Tào.

Khi tôi đưa ra câu hỏi, vì sao vùng đất này lại có thể sinh ra nhiều con người kiệt xuất như vậy? Ông Chủ tịch Hội Cựu Chiến binh xã Tịnh Minh nói: Lời phân giải này thuộc về lịch sử, xin dành cho lịch sử nhưng có lẽ vùng đất này là cái nôi của cách mạng, lĩnh hội truyền thống quý báu ấy đã tiếp sức cho những con người tiếp bước các thế hệ đi trước.  

Trong 4 vị tướng ấy, Trung tướng Phạm Kiệt, sinh năm 1910, tại thôn Minh Thành, được lịch sử ghi danh là vị tướng tài giỏi lừng danh, để lại nhiều kỷ niệm sâu sắc nhất trong lòng nhân dân quê nhà. Một con người hơn cả vạn bài ca. Tên tuổi của tướng Phạm Kiệt gắn liền với cuộc khởi nghĩa Ba Tơ và chiến thắng Điện Biên Phủ lừng danh khắp năm châu.

Trung tướng Phạm Kiệt, một con người hơn cả vạn bài ca.

Đưa tay chỉ về góc cuối vườn, ông Phạm Ngọc Quý- Trưởng tộc, cháu đích tôn của dòng họ Phạm kể: “Nơi đây xưa kia là nơi Trung tướng Phạm Kiệt tập võ. Đây chính là mãnh đất mà cha mẹ Trung tướng Phạm Kiệt sinh sống. Bà Phạm Thị Vàng- mẹ của Trung tướng Phạm Kiệt hạ sinh 11 người con. Trung tướng là người con thứ 10 và vợ của vị tướng lĩnh lừng danh Nguyễn Chánh bà Phạm Thị Trinh là em gái út”.

Sinh ra trong một gia đình lao động nghèo nhưng rất giàu nghĩa khí cách mạng. Mẹ ông tham gia phong trào văn thân chống Pháp. Bốn anh em đều hoạt động bí mật cho Đảng, đều bị tù đày, tra tấn dã man nhưng không một ai khuất phục kẻ thù.

 

Năm 15 tuổi, Trung tướng Phạm Kiệt tham gia các hoạt động yêu nước ở quê hương. Đến năm 19 tuổi, ông tham gia Việt Nam Cách mạng thanh niên. Sau khi được kết nạp Đảng vào ngày 17/1/1931, ông là Huyện ủy viên, phụ trách Công hội đỏ và chỉ huy đội xích vệ xã.

 

Ông tích cực tuyên truyền, cổ động nhân dân huyện nhà ủng hộ phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh nên bị thực dân Pháp bắt giam qua các nhà lao ở Quảng Ngãi và bị đày đi Buôn Ma Thuộc, bị kết án tử hình, sau giảm xuống còn tù chung thân. Chính tại nơi đây, ông đã lập kế hoạch cho các đồng chí Nguyễn Chí Thanh và Lê Tất Đắc trốn khỏi nhà lao. Về sau kế hoạch bị bại lộ, ông bị tra tấn dã man nhưng khi tỉnh dậy ông vẫn bình thản nói với đồng chí: “Thà mình chết, đừng để cho Đảng bị thiệt hại”.

 

Ông bị thực dân Pháp đưa về quản thúc ở căng an trí Ba Tơ, nhằm cô lập, cách ly người cộng sản với nhân dân, giết dần giết mòn trong lao động khổ sai và bệnh tật. Tại đây, ông đã chọn cho mình một nghề là nuôi vịt đồng để vừa kiếm sống vừa có điều kiện đi lại chắp nối liên lạc. Ông và các bạn tù như được quê hương và truyền thống cách mạng tiếp thêm sức mạnh, cùng đồng bào đấu tranh, quyết tâm giải phóng quê hương. Anh “chăn vịt” này đã truyền lửa nhiệt huyết cho các đồng chí của mình, rằng thời cơ đã đến, phải gấp rút lập căn cứ địa và xây dựng lực lượng cách mạng, khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa…

 

Năm 1944, Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi được tái thành lập do ông Trương Quang Giao là Bí thư, ông cùng Nguyễn Đôn và Trần Quý Hai là Tỉnh ủy viên. Lợi dụng thời cơ Nhật đảo chính Pháp, Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi nhanh nhạy quyết định cướp đồn Ba Tơ và Phạm Kiệt là người trực tiếp chỉ huy khởi nghĩa Ba Tơ.

 

Dưới sự chỉ huy của nhà lãnh đạo tài ba này, rạng sáng 11/3/1945, trong tiếng cồng chiêng, trống mõ và tiếng hô khẩu hiệu rền vang núi rừng Ba Tơ, quân du kích, quần chúng cách mạng đã nổi dậy chiếm đồn Ba Tơ, bắt tất cả các sĩ quan và binh lính trong đồn, giải tán chính quyền phản động, thắng lợi hoàn toàn mà không  một ai đổ máu, hy sinh.

 

Khởi nghĩa Ba Tơ thắng lợi trọn vẹn, tạo thêm nguồn động lực cho nhân dân Quảng Ngãi vùng lên tổng khởi nghĩa vào ngày 14/8/1945.

 

Năm 1950, ông được gọi ra chiến khu Việt Bắc để đi nước ngoài bồi dưỡng quân sự. Tại đây, ông đã gặp lại người mà ông đã lập kế hoạch trốn khỏi nhà lao Buôn Ma Thuộc năm xưa. Đó là ông Nguyễn Chí Thanh- Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐNDVN.

 

Quá bất ngờ ngày gặp lại, Nguyễn Chí Thanh đã chiêu đãi bạn bằng bát cháo cá. Phạm Kiệt đề nghị Nguyễn Chí Thanh được phục vụ các chiến dịch để học hỏi thêm kinh nghiệm và sẽ đi học sau.

 

Từ 1952-1959, Phạm Kiệt được bố trí làm Cục phó rồi Cục trưởng Cục Bảo vệ, Bí thư Tổng cục Chính trị. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Phạm Kiệt được Đại tướng Võ Nguyên Giáp cử đi kiểm tra công tác chuẩn bị chiến trường ở phía Đông Bắc. Ông đã đến tận trận địa pháo binh, phát hiện sự nguy hiểm khi bố trí trận địa pháo dã chiến tại một số địa bàn tương đối bằng phẳng.

 

Hồi kí của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Anh là người duy nhất lúc đó đã đề nghị tôi xem lại kế hoạch đánh nhanh. Lúc bấy giờ là lúc toàn quân đang nô nức thực hiện quyết tâm tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ trong 2 ngày 3 đêm; sau này mới biết có cán bộ lo ngại, nhưng lúc đó không ai dám nói lên ý nghĩ thật của mình vì lo ngại cho là dao động. Chỉ có Kiệt mới dám nói như vậy. Tôi đánh giá rất cao ý kiến của anh Phạm Kiệt”.

 

Tháng 4/1956, ông được phong hàm Thiếu tướng và được giao là Tư lệnh kiêm Chính ủy một số tổ chức an ninh mới ra đời, còn non trẻ. Ông luôn khiêm tốn, chân tình đoàn kết chặt chẽ trong lãnh đạo Bộ Công an, điềm tĩnh, dân chủ, chịu khó lắng nghe ý kiến cấp dưới, kiên trì sự thật và chân lý. Ông hết lòng yêu thương chiến sĩ, ngày đêm lo toan cho cuộc sống của chiến sỹ. Ông còn là một con người sống rất giản dị, trong sáng và nhân hậu. Với tài thao lược của mình, tháng 8/1960, ông được Bác Hồ và Trung ương cử giữ chức Thứ trưởng Bộ Công an.

 

Đã hơn 50 năm trôi qua nhưng kí ức về tướng Phạm Kiệt của thầy Lê Tấn Thông- Hiệu trưởng Trường THCS Phạm Kiệt, nguyên là học sinh miền Bắc vẫn nguyên vẹn: Năm nào cũng vậy, cứ chiều 27 Tết, ông lại cử lái xe xuống đón con em Quảng Ngãi ở Trường Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh lên Hà Nội ăn Tết. Nếu ai không có bố mẹ thì đưa luôn về ở với ông.

 

 

Nhà lưu niệm Trung tướng Phạm Kiệt 

Nhà lưu niệm Trung tướng Phạm Kiệt được xây dựng trên nền nhà cũ của ba mẹ ông, với hàng trăm tấm ảnh, hiện vật được trưng bày.

 

 

Đầu năm 1973, ông vinh dự được tháp tùng Thủ tướng Phạm Văn Đồng và Thủ tướng Phiden Castro vào thăm vùng giải phóng Quảng Trị. Lúc đó, những bệnh tật do 15 năm tù đày đã bắt đầu quấy phá sức khỏe ông.

 

Mặc dù được Đảng và Nhà nước đưa sang CHDC Đức điều trị nhưng trái tim của người anh hùng giàu chất sử thi và nhân hậu này đã ngừng đập vào lúc 13 giờ ngày 23/1/1975, trong niềm tiếc thương vô hạn của gia đình, bạn bè và đồng bào, của Đảng, Nhà nước và lực lượng vũ trang.

 

Hiến trọn cuộc đời cho Tổ quốc, cho dân tộc, ông ra đi mang theo miềm mong muốn tột cùng là được về thăm quê hương Quảng Ngãi, về với miền Nam anh dũng kiên cường, dù thắng lợi cách mạng miền Nam đã đến rất gần.

 

Trung tướng Phạm Kiệt đã để lại huyền thoại về một con người tận trung với nước, chí hiếu với dân. Một con người hơn cả vạn bài ca. Đảng và Nhà nước truy tặng ông Huân chương Hồ Chí Minh- tấm huân chương cao quý tặng cho cá nhân đầu tiên trên cả nước ngay trong ngày ông ra đi.

 

Để ghi nhớ công ơn của một vi tướng huyền thoại, khu lưu niệm Trung tướng Phạm Kiệt vừa được xây dựng ngay trên mãnh đất mà ông chôn nhau cắt rốn. Ngôi nhà được xây dựng trên nền nhà cũ của ba mẹ ông, với hàng trăm tấm ảnh, hiện vật được trưng bày.

 

Và không chỉ ở quê hương ông mà tại huyện Sơn Hà cũng đã có một ngôi trường THPT mang tên Phạm Kiệt và một ngôi trường THCS Phạm Kiệt ở thị trấn Ba Vì (Ba Tơ) nhằm tôn vinh một con người giàu lòng yêu nước và truyền lại ngọn lửa nhiệt huyết cách mạng của cá nhân ông cho thế hệ trẻ mai sau.

 

* Đất tướng nở hoa

 

Hôm nay về vùng đất này, chúng tôi tận mắt chứng kiến sự thay da đổi thịt. Những vườn cây, ruộng lúa đã xóa mờ vết tích chiến tranh. Những con đường đất bùn lầy ngày trước chỉ còn là ký ức của một thời, giờ đã thành đường bê tông phẳng lì.

 

Ông Lê Chí Thanh- Bí thư Đảng ủy xã phấn khởi cho biết: Dù là xã thuần nông nhưng nhờ đất đai màu mỡ, với sự chăm chỉ, cần mẫn vốn có, bà con luôn chú ý chuyển dịch cơ cấu cây trồng, đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Cùng với việc giữ gìn và phát huy nghề rèn truyền thống đã giúp cho đời sống của các hộ dân cải thiện rõ rệt. Tổng giá trị sản xuất của Tịnh Minh đạt hơn 79,3 tỷ đồng. Giá trị sản xuất bình quân đầu người đạt 12,6 triệu đồng/năm. 4/4 thôn đều có nhà sinh hoạt cộng đồng, 90% số hộ gia đình đạt chuẩn văn hóa, 100% khu dân cư tiên tiến…

 

aa

Những con đường đất bùn lầy ngày trước chỉ còn là ký ức của một thời, giờ đã thành đường bê tông phẳng lì.

 

 

Đặc biệt, tiếp nối truyền thống của cha ông, sự nghiệp giáo dục của xã nhà đạt được những kết quả rất đáng tự hào, là một trong những địa phương có tỷ lệ học sinh đổ vào các trường đại học, cao đẳng cao. Những người con của vùng quê này hầu như có mặt ở tất cả các trường đại học trong cả nước... Nhiều người con quê nhà thành đạt trong học hành và nghiên cứu... có tấm lòng chung tay xây dựng quê hương.

 

Nhà truyền thống xã vừa đưa vào sử dụng không chỉ minh chứng cho quá khứ hào hùng của vùng đất này mà còn có ý nghĩa cao cả hơn là giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Đây là ngôi nhà được Trung tướng Phạm Nam Tào- Nguyên Phó Tổng cục trưởng Cục Cảnh sát, Bộ Công an quyên góp, xây dựng.

 

Chia tay vùng đất tướng, đi trên con đường bê tông thẳng tắp, giữa một màu xanh hun hút của cây lá, trong lao xao sóng nước đôi bờ của dòng Trà Giang êm ả, trước mắt tôi như ẩn hiện hình ảnh những người mẹ ngoan cường từng tay không đấu tranh trực diện với kẻ thù, lúc đào hầm nuôi dấu cán bộ, nấu cơm tiếp tế cho cách mạng… Những cán bộ, chiến sĩ năm nào nắm chắc tay súng, chiến đấu ngoan cường, những đóng góp của các vị tướng tài ba lỗi lạc đến những con người thành đạt của quê nhà mà đồng chí Bí thư xã nhắc đến đầy vẻ tự hào để quê hương Tịnh Minh hôm nay có nhiều quả ngọt, trở thành một vùng quê ấm no, an lành.

Các bài viết khác trong Danh nhân

Trương Quang Cận 21 11 2014

- Toàn bộ chuyên mục -

Trang Thông tin điện tử huyện Sơn Tịnh. Bản quyền thuộc về Ủy Ban Nhân Dân huyện Sơn Tịnh.
Địa chỉ: Phường Trương Quang Trọng, thành phố Quảng Ngãi.
Điện thoại: 055 3842632; Fax: 055 3842632; Email: bbt.website.sontinh @gmail.com
Giấy phép số: 01/GP-TTĐT ngày 19/02/2014. Chịu trách nhiệm nội dung: Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Sơn Tịnh
Ghi rõ nguồn 'Trang Thông tin điện tử huyện Sơn Tịnh' hoặc 'sontinh.quangngai.gov.vn' khi phát hành lại thông tin từ các nguồn này.
Designed by congtyviettin.com